پرشین پرشیا-مسئله ازدواج یکی از مهم ترین مسائلی است که جامعه و دولت با آن دست به گریبان است. افزایش سن ازدواج، تمایل پسران به ازدواج با دختران بسیار کوچکتر از خود و هم خانگی از جمله مسائلی است که در گفت وگو با اصغر مهاجری، جامعه شناس، مطرح شده است. این گفت وگو را در ادامه بخوانید. یک جامعه شناس می گوید: بحث ازدواج و طلاق بیشتر از آنکه علت باشند، معلول هستند و اگر می خواهیم این معلول ها، سلامت و امنیت جامعه را به خطر نیندازند باید شرایط، بسترها و علل آن را درست کنیم. بنا به گفته این استاد ...


ازدواج سفید,بحران ازدواج

پرشین پرشیا-مسئله ازدواج یکی از مهم ترین مسائلی است که جامعه و دولت با آن دست به گریبان است. افزایش سن ازدواج، تمایل پسران به ازدواج با دختران بسیار کوچکتر از خود و هم خانگی از جمله مسائلی است که در گفت وگو با اصغر مهاجری، جامعه شناس، مطرح شده است. این گفت وگو را در ادامه بخوانید.

یک جامعه شناس می گوید: بحث ازدواج و طلاق بیشتر از آنکه علت باشند، معلول هستند و اگر می خواهیم این معلول ها، سلامت و امنیت جامعه را به خطر نیندازند باید شرایط، بسترها و علل آن را درست کنیم. بنا به گفته این استاد دانشگاه و جامعه شناس افراد به جای اینکه به یکدیگر تقید و تعهد داشته باشند و زیر لوای یک هنجارِ رسمی و مشروعِ ازدواج، کنار هم زندگی کنند، دوستانه هم خانه می شوند:


نظر شما درباره ازدواج پسران دهه ۶۰ با دختران دهه ۷۰ چیست؟


اگر پسران متولد سال های ۶۴ تا ۶۶ با دختران متولد ۷۰ ازدواج کنند، از نظر جامعه شناسی جمعیتی مشکلی پیش نمی آید. علم جامعه شناسی بیان می کند که فاصله سنی پنج تا شش سال میان زوج ها مشکلی ایجاد نخواهد کرد؛ بنابراین ازدواج پسران دهه ۶۰ با دختران دهه ۷۰ به لحاظ جامعه شناسی جمعیتی ایران طبیعی است.


بر چه اساسی می توان این گفته را مطرح کرد؟


میانگین سن ازدواج در ایران ۲۶ تا ۲۷ سال است؛ یعنی دختران ۲۵ و پسران ۲۸ سال. البته باید گفت این عدد در حال افزایش است؛ اگر میانگین سن ازدواج دختران را ۲۵ سالگی بدانیم؛ باید تعداد ازدواج دختران متولد سال ۷۰ کم باشد؛ یعنی اگر ۷۰ را از ۹۲ کم کنیم به عدد ۲۲ خواهیم رسید که سه سال با ۲۵ سال تفاوت دارد و به میانگین سنی واقع�� برای ازدواج نمی رسد؛ بنابراین تعداد دختران دهه ۷۰ که ازدواج کرده اند کمتر است و جامعه شناسان معتقدند؛ اگر این تعداد کمتر باشد به مرز بحرانی نرسیده و مشکل اجتماعی ایجاد نخواهد شد.


بنابراین مشکلی پیش نیامده تا آن را تحلیل کنیم.


ما زمانی می توانیم دلایل را تحلیل کنیم که مسئله ای اتفاق افتاده باشد و به عبارتی به مرز بحران و به مشکل و مسئله اجتماعی تبدیل شده است. آن زمان به دنبال دلایل می گردیم که چرا این مسئله اجتماعی رخ داده است؟ یا برای تعدیل و کاهش مسئله اجتماعی چه کنیم؟ اما من مسئله اجتماعی را نمی بینیم. من به عنوان جامعه شناس و پژوهشگر اجتماعی می گویم؛ پسران دهه ۶۰ نباید با دختران دهه ۷۰ ازدواج کنند؛ ولی این اتفاق می افتد و بسیار هم اتفاق می افتد و با ارقامی که ارائه شد باید به این نتیجه برسیم؛ مگر اینکه اطلاعات جدیدی داشته باشید که حرف جدیدی بزند.


اما ازدواج میان پسران با دختران کوچکتر از خود افزایش یافته است؟


در چند سال اخیر شاهد هستیم که پسران نسبت به دختران هم طراز سنی خود اعتماد کمتری دارند؛ البته این رقم درشت نیست؛ اما برخی تلاش می کنند گزینش خود را از سنین پایین تر داشته باشند؛ به این معنی که پسران با سن بالاتر با دختران سنین خیلی پایین تر (نه آن فاصله سنی نرمال یعنی پنج تا شش سال) ازدواج می کنند؛ مثلا پسران متولد سال ۶۲ با دختران متولد سال ۷۲ ازدواج می کنند؛ اما تعداد این ازدواج ها به حدی نیست که مسئله اجتماعی ایجاد شده باشد.


پس چرا مسئله ازدواج در ایران با چنین بحرانی روبرو شده است؟


نکته مهم این است که ازدواج در ایران شکل های جدیدی را تجربه می کند. نظام خانواده در ایران دچار مسئله شده است؛ مثلا تعداد طلاق ها و طلاق های پنهانی یا اجتماعی افزایش یافته اند، زمان طلاق بعد از ازدواج از سه به پنج سال و سن تجرد قطعی نیز افزایش یافته است، تعداد ازدواج ها کاهش یافته و بسیاری مشکلات دیگر که همگی مسئله شکل خانواده در ایران را تشکیل می دهند و نشان دهنده پوست انداختن نظام خانواده در ایران است که شکل های جدیدی را برای بقای خود تجربه می کند.


اگر ممکن است درباره پوست انداختن نظام خانواده نمونه ای بیاورید.


قطعا یکی از این مسائل، رویکرد به شکل سنتی خانواده یعنی فاصله سنی زیاد است. از دیگر مسائل که برخی صاحب نظران نیز درباره آن اظهارنظرهایی کرده اند، هم خانه گی است؛ به این معنا که افراد به جای اینکه نسبت به یکدیگر تقید و تعهد داشته باشند و زیر لوای یک هنجارِ رسمی و مشروعِ ازدواج، کنار هم زندگی کنند، دوستانه هم خانه می شوند. این مسائل نشان دهنده بحران در نظام خانواده و گذار از یک مرحله به مرحله دیگر است و چون در این گذار، مدیریت فرهنگی کمتر است و دولت به رغم توصیه های اکید رهبری مبنی بر اینکه همه برنامه های دولت باید خانواده مبنا باشند، به دلیل مشکلاتی که خود دارد، نمی تواند به نظام خانواده کمک کند؛ بنابراین نظام خانواده در ایران سرخود یا به صورت طبیعی شکل هایی را تجربه می کند تا به شکل متحدتری دست یابد.


مهم تر از فاصله سنی این است که افراد اصلا میلی به ازدواج کردن ندارند.


آنچه شما می بینید، طبیعی است، معمولاً می گوییم؛ چند میلیون عروس بی داماد داریم. در طول تاریخ ایران به همین شکل بوده است و امروز نیز به همین شکل است؛ یعنی پسران از گروه سنی آینده خود برداشت می کنند، چون دختران با سن ۲۰ را آماده ازدواج می دانیم؛ ولی پسران با سن ۲۰ سال را آماده ازدواج نمی دانیم. نکته دیگر، چرخش فرهنگی است. در چرخش فرهنگی، گروه های سنی مختلف شیوه های جدیدی از سبک زندگی را به نمایش می گذارند که پرچمدار چرخش فرهنگی و تغییر در سبک و شیوه زندگی جوانان، نوجوانان و زنان هستند و جاده آنان نیز جاده مصرف است. دلایل این گروه سنی نیز آماده و توجیه شده است؛ به این معنا که سن جوانی افزایش یافته یا تعداد خانوار مثلا از هشت فرزند به یک یا ۲ فرزند کاهش یافته است و والدین نیاز مالی نوجوانان و جوانان را فراهم می کنند و از طرفی حاکمیت در شهرها و به ویژه کلان شهرهایی مانند تهران، کالاهای فرهنگی با رویکرد مصرف گرایی است. قصدم بیان خوب یا بد بودن آن نیست؛ بلکه می خواهم اتفاقی که در حال رخ دادن است، بیان کنم. «کالاهای فرهنگی» در مصرف گرایی در کافی شاپ ها و حوزه های رسانه ای و مجازی با گوشی های رنگارنگ حاکمیت دارند.


کارکردهای ناخواسته این چرخش فرهنگی چیست؟


هر چه از گروه سنی دهه ۶۰ به سمت گروه سنی دهه ۷۰ پیش می رویم، احساس تعهد و مسئولیت آنها کاهش و مصرف گرایی افزایش می یابد یا نسبت به هنجارهای رسمی جامعه بی اهمیت تر و اطلاعات عمومی و میل آنها نسبت به بحث های حکومتی و سیاسی کمتر می شود که بر هویت اجتماعی و ملی آنها تأثیر می گذارد و آنها را دچار حالت برزخی و بحرانی می کند.


ازدواج گروه سنی دهه ۶۰ با گروه سنی دهه ۷۰ مشکلات بسیاری به همراه خواهد داشت؛ هر چند امروز تشکیل خانواده در گروه های سنی دیگر نیز مشکلات فراوانی دارد؛ مانند افزایش زمان طلاق به این معنا که اگر در گذشته بعد از گذشت سه سال از یک ازدواج، خانواده تضمین می شد؛ اما امروز بعد از پنج سال این تضمین وجود ندارد و بسیاری از طلاق ها در همان سال های ابتدایی تشکیل خانواده صورت می گیرد؛ اما در آینده احتمال افزایش آمار طلاق در بین زوج های دهه ۶۰ و دهه ۷۰ وجود دارد.

کارکرد خانواده از گذشته تا به امروز تغییراتی داشته؛ اما جامعه خود را برای این تغییرات آماده نکرده و همین موضوع تنش های فراوانی در خانواده به ویژه فرزندان ایجاد کرده است.
 

 

وزارت ازدواج و طلاقی قرار است شکل بگیرد و صحبت هایی در مورد آن در مجلس صورت گرفته است به نظرتان در وضعیت جوانان تأثیر خواهد داشت؟


این موضوع یک شوخی اجتماعی است. بحث ازدواج و طلاق بیشتر از آنکه علت باشند، معلول هستند و اگر می خواهیم این معلول ها، سلامت و امنیت جامعه را به خطر نیندازند باید شرایط، بسترها و علل آن را درست کنیم. نکته اول اینکه نگرش جوانان و نوجوانان نسبت به خانواده و تشکیل خانواده تغییر کرده است. نگرش در چرخش فرهنگی مصرف گرایی، تعهد نداشتن و مسئولیت نپذیرفتن است؛ جوانی که بهانه می آورد که درس می خوانم، شغل ندارم، والدین نیز نیازهای مالی او را برآورده می کنند و لذت جویی او نیز فراهم است؛ چرا باید تعهد بدهد و مسئولیت بپذیرد.
 

نکته دوم بحث اجتماعی است. کارکرد خانواده از گذشته تا به امروز تغییراتی داشته؛ اما جامعه خود را برای این تغییرات آماده نکرده و همین موضوع تنش های فراوانی در خانواده به ویژه فرزندان ایجاد کرده است. گروه های متوسط، متوسط به پایین و پایین مشکلات اقتصادی جدی دارند که این مشکلات برای گروه های متوسط به بالا کمتر است.
 

بنابراین علت ها چیز دیگری هستند و ما به دلیل نداشتن مطالعه کافی و کار کارشناسی نکردن و به دلیل عجله کردن به دنبال معلول هستیم که چیزی جز ادا درآوردن نیست و ادای ما شبیه شوخی است.

شیما انتظاری

کلمات کلیدی :
نظرات بییندگان :

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه