تفریح واقعی باید خانوادگی باش؟


تفریح واقعی باید خانوادگی باش؟ - تصویر 1

وقتی از همکارم که دختر جوانی در آستانه دهه سوم زندگی است، می پرسم تفریحت چیست؟ می گوید کتاب خواندن، فیلم دیدن و دیدار دوستان. از آن دیگری که کمی جوان تر است می پرسم، می گوید؛ آشپزی کردن و انجام کارهای هنری و نفر سوم هم می گوید پیاده روی در کنار پدر و مادرم یا رفتن به رستوران با خانواده بهترین تفریح من است، اما به تدریج و با بزرگ شدن دایره افرادی که به نوعی می شناختم، پاسخ ها بیشتر به سمت تفریحات شخصی مبتنی بر وبگردی، نشستن پای کامپیوتر یا برنامه های تلویزیونی معطوف شد.

 


این پاسخ ها ذهنم را بیشتر درگیر موضوعی کرد که جنسش براساس شادبودن و تفریحی بودن شکل گرفته است، آن هم شادبودنی که در ماهیت باید در جمع شکل بگیرد و تفریحی که مبنایش از در کنار هم بودن جان بگیرد. در حالی که در جامعه امروز و خانواده های امروزی، با هم بودن اعضای خانواده و تداوم ارتباطات خانوادگی، فامیلی و حتی دوستانه بتدریج در حال از هم گسیختگی و فراموشی است. به بیان دیگر، تفریح در زندگی امروز ما جای خود را از دید و بازدید های فامیلی و گشت و گذارهای مفرح، لذتبخش و حتی آموزنده جمعی و خانوادگی به سیر و سفر در دنیای تکنولوژی های ارتباطی نوین و ارتباطات مجازی با خیل عظیمی از افرادی که حتی آنها را نمی شناسیم، داده است.


طیبه میرزا اسکندری، کارشناس ارشد جامعه شناسی در گفت وگو با جام جم با اشاره به بروز نوعی شکاف نسلی در جامعه امروز ما می گوید: متاسفانه تفریح مقوله ای است که دولتمردان ما به صورت نهادینه تاکنون برای آن برنامه ریزی درستی نکرده اند، یعنی نه نیاز ها و تمایلات جوان ها را بدرستی دیده اند، نه به زمینه های تفریح دخترها و پسرها توجه کافی داشته اند.

 


در چنین شرایطی خانواده ها هم با توجه به تغییرات سبک زندگی و تحولات فرهنگی رخ داده طی چند دهه اخیر نتوانسته اند برای مقوله ای چون تفریح، متناسب با شرایط امروز و علایق فرهنگی و سنتی خانواده ایرانی برنامه ریزی کنند و آن را در بسیاری موارد به حال خود رها کرده اند.


● تفریحات خانوادگی در گذشته

 


شاید هنوز هم دیدن ارتباطات گسترده خانواده های ایرانی در قالب فیلم های پدرسالاری یا مادرسالاری که بافت سنتی ارتباطات فامیلی ایرانی را به تصویر می کشد، افسوس بسیاری را برانگیزد که ای کاش امروز هم این روابط گرم خانوادگی وجود داشت، تا به این اندازه از هم بی خبر و از هم دور نمی ماندیم، اما ریشه تک محوری شدن ارتباطات و محدودشدن آن به اعضای درجه اول یک خانواده در کجاست؟


به گفته جامعه شناسان، تغییرات سبک زندگی در سایه تحول دنیای ارتباطات، تحولات اجتماعی و اقتصادی منجر به آن شده است که شکاف عمیقی میان علایق و ذائقه نسل ها ایجاد شود. چراکه مفهوم خانواده هایی که به شکل کلونی و بسیار بزرگ بودند در تهران و کلانشهرهای بزرگ کشورمان کاملا متحول شده و به خانواده های سه یا حداکثر چهار نفره تغییر پیدا کرده است.

 


اسکندری در این ارتباط توضیح می دهد: الگوی واقعی و درست تفریح در جامعه ما در گذشته از دل ارتباطات خانوادگی و فامیلی شکل می گرفته است، اما امروزه نه تنها ارتباطات فامیلی قوی نیست، بلکه شکل و سبک زندگی امروزی نیز شرایطی را از نظر فکری پدیده آورده که در بسیاری موارد، خانواده ها هیچ خانواده ای را هم کفو و هم وزن خود پیدا نمی کنند تا تمایل به برقراری ارتباط با آنها داشته باشند.


● اینترنت، الگوی تفریح خانواده نیست

 


شاید بهترین مصداق الگوی تفریح خانوادگی در جامعه قدیم ایرانی، برگزاری مراسم شب یلدا، روزهای مادر و پدر و از آن مهم تر عید نوروز باشد. این روزها در واقع بهانه ای است برای جمع شدن همه اعضای خانواده در کنار هم، در حالی که با وابسته شدن فرزندان به اینترنت و وسایل ارتباط جمعی، الگوی تفریح برای اعضای خانواده در کنار هم، معنای خود را از دست داده است.


نکته: بسیاری از جامعه شناسان بر این باورند که بهترین نوع تفریح خانواده از دل الگوهای سنتی ما یعنی ارتباطات فامیلی یا دوستانه و تلفیق آن با عناصر امروزی که مورد علاقه جوانان باشد، شکل می گیرد، یعنی ارتباطات باید براساس وجود همتایان پسران و دختران نوجوان و جوان در هر دو یا چند خانواده شکل بگیرد

 


اسکندری با تاکید بر این که تفریح مناسب باید بتواند اعضای خانواده را با علایق و سلیقه های متفاوت، دور هم جمع کند و در عین جدی نبودن، بار فکری نیز داشته باشد، می افزاید: متاسفانه امروز خانواده تحت شرایط زندگی های پرشتاب و پرمشغله امروزی، کمتر زمانی را به برنامه ریزی برای تفریح در پایان هفته اختصاص می دهند. به این ترتیب، الگوی تفریح بیشتر خانواده ها همچون الگوی غذاخوردن و لباس پوشیدن آن چیزی شده است که دیگرانی که با فرهنگ ما فاصله زیادی دارند، برایش برنامه ریزی کرده اند.


این جامعه شناس تاکید می کند: از آنجا که جوان ها به دنبال چیزهای نو و تازه هستند، آن چیزی را دریافت می کنند که از ما نیست، یعنی ما برایش برنامه ریزی نکرده ایم. در واقع والدین در پس مشغله های شغلی، زمانی را برای تفکر و برنامه ریزی تفریحات خانوادگی که در عین مفرح بودن با نیازهای امروز فرزندان شان نیز همخوانی داشته باشد، اختصاص نداده اند.

 


● بهترین تفریح


بسیاری از جامعه شناسان بر این باورند که بهترین نوع تفریح خانواده از دل الگوهای سنتی ما یعنی ارتباطات فامیلی یا دوستانه و تلفیق آن با عناصر امروزی که مورد علاقه جوانان باشد، شکل می گیرد. یعنی ارتباطات باید براساس وجود همتایان یعنی پسران و دختران نوجوان و جوان در هر دو یا چند خانواده شکل بگیرد. تناسبات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی که در این ارتباطات در نظر می گیریم، باید امکان تفریحات دسته جمعی فرزندان چند خانواده را نیز مورد توجه قرار دهیم.

 


اسکندری با تاکید بر این که دوره های تفریحی خانوادگی یا دوستانه باید از نظر محتوایی نیز ارزش داشته باشد، می گوید: امروز در شهر تهران و دیگر شهرهای بزرگ کشور، اتفاقات هنری و فرهنگی زیادی می افتد که می تواند پایه تفریحات خانوادگی قرار بگیرد. حتی دیدن یک فیلم با اعضای خانواده و صحبت کردن راجع به آن می تواند یکی از تفریحات خانوادگی تلقی شود. یعنی هر زمینه فرهنگی با برنامه ریزی می تواند یک تفریح برای خانواده به حساب بیاید.


● وقتی سفررفتن رنگ تفریح ندارد

 


وقتی پای صحبت برخی پدر و مادرها می نشینی، می بینی با افتخار از برنامه ریزی سالانه برای سفررفتن فرزندان شان صحبت می کنند و معتقدند والدین خوبی هستند که می توانند آنها را حداقل سالی دو یا سه بار به سفر ببرند بدون آن که برنامه تفریحی دیگری را برای آنها برنامه ریزی کنند، اما آیا فرزندانی که به حال خود رها می شوند و بیشتر به تنهایی برای آنچه برایشان مفرح و لذتبخش است، برنامه ریزی می کنند، چقدر از سفر رفتن با والدینی که از نظر فکری، سلیقه ای و عاطفی از آنها دور هستند، لذت می برند؟


اسکندری در پاسخ به این سوال می گوید: اگر الگوی زندگی مان را به گونه ای اصلاح نکنیم که تفریحات خانوادگی در آن جایی داشته باشد، سفررفتن با فرزندانی که از نظر فکری از والدین شان بسیار فاصله گرفته اند، نه تنها رنگ تفریح ندارد، بلکه در بسیاری موارد کسالت بار و آزاردهنده است.

 


● عادت به مطالعه، تفریح می شود


به اعتقاد کارشناسان، والدین باید بدانند چگونه می شود از دیدن یک فیلم یا مطالعه یک کتاب یا حتی مجله، زمینه یک تفریح ساده و لذتبخش خانوادگی را فراهم آورد. جامعه شناسان تاکید می کنند اگر فیلم دیدن یا مطالعه در یک خانواده به صورت یک عادت رایج درآمده باشد، همچون الگوی صحیح تغذیه ای در فرزندان به شکل لذتبخشی نهادینه می شود. به بیان دیگر در چنین شرایطی می شود در مورد فیلمی که اعضای خانواده با هم دیده اند، ساعت ها صحبت کرد یا موضوع یک کتاب یا حتی یک مقاله در مجله یا روزنامه را به بحث جمعی گذاشت. به این ترتیب، شرایطی پیش می آید که فرزندان، خودشان خواندن کتاب یا دیدن فیلمی را به پدر و مادرشان پیشنهاد می کنند و الگوی صحیح تفریحات ساده و سالم در خانواده شکل می گیرد.

 


● تفریح در اوقات فراغت


به گفته اسکندری شاید بسیاری تفریح را با کارهایی که باید در اوقات فراغت انجام داد هم معنی بدانند، اما در واقع اوقات فراغت همیشه نباید رنگ تفریح به خود بگیرد. اوقات فراغت ظرفی است که تفریح هم در آن تعریف می شود، اما لزوما به معنای تفریح کردن نیست. به بیان دیگر مطالعه، هم می تواند یکی از راه های گذراندن اوقات فراغت باشد و هم می توان گاهی از آن لذت برد.

 


آنچه والدین نباید از خاطر ببرند، این است که تفریح کردن الگویی است که از ابتدای تشکیل خانواده باید برای آن برنامه ریزی کرد، یعنی زمانی که جای خالی خانواده در زندگی فکری و عاطفی فرزندان دیده شود، پرکردن یکشبه آن با برنامه های تفریحی موقتی ممکن نخواهد بود.

 

 

 

   پونه شیرازی

کلمات کلیدی :
نظرات بییندگان :

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه